CareerKyt.
एप खोल्नुहोस्

पत्र र निवेदन

प्रतिवेदन कसरी लेख्ने: ढाँचा, प्रकार र चारवटा पूरा नमुना

अन्तिम अद्यावधिक 8 मिनेट पढाइ 10 खण्ड

छोटो उत्तर

प्रतिवेदन कुनै घटना, भ्रमण वा कामको तथ्यमा आधारित लिखित विवरण हो। यसमा क्रमैसँग शीर्षक, प्रतिवेदन पाउने व्यक्ति वा निकाय, विषय, परिचय वा पृष्ठभूमि, उद्देश्य, मुख्य विवरण, निष्कर्ष, सुझाव, र अन्त्यमा प्रतिवेदकको नाम, पद, सही र मिति लेखिन्छ। भाषा तेस्रो पुरुष र भूतकालमा, छोटो र तथ्यमै राखिन्छ।

विद्यालयमा कार्यक्रम भयो, कक्षा शैक्षिक भ्रमणमा गयो, कार्यालयले कर्मचारीलाई स्थलगत अनुगमनमा पठायो — अनि कसैले भन्छ, "प्रतिवेदन बुझाउनू।" प्रतिवेदन निबन्ध होइन, समाचार पनि होइन: यो के भयो, कसरी भयो र अब के गर्नुपर्छ भन्ने तथ्यको व्यवस्थित विवरण हो। यहाँ यसको ढाँचा, प्रकार, र विद्यालय र कार्यालय दुवैका लागि चारवटा पूरा नमुना छन्।

यस पृष्ठमा
  1. प्रतिवेदन भनेको के हो
  2. प्रतिवेदनका प्रकार
  3. प्रतिवेदनको ढाँचा: कुन भाग कहाँ आउँछ
  4. नमुना १: विद्यालयको वार्षिकोत्सवको प्रतिवेदन
  5. नमुना २: शैक्षिक भ्रमणको प्रतिवेदन
  6. नमुना ३: स्थलगत अनुगमनको प्रतिवेदन (कार्यालय वा संस्था)
  7. नमुना ४: मासिक प्रगति प्रतिवेदन
  8. परीक्षामा प्रतिवेदन लेख्दा
  9. परियोजना कार्य वा इन्टर्नसिपको प्रतिवेदन: आवरण पृष्ठ
  10. प्रतिवेदन लेख्दा हुने सामान्य गल्ती

प्रतिवेदन भनेको के हो

प्रतिवेदन (report) कुनै घटना, कार्यक्रम, भ्रमण, अनुसन्धान वा कामको अवधिमा के देखियो र के भयो भन्ने तथ्यलाई क्रमबद्ध गरी सम्बन्धित व्यक्ति वा निकायलाई बुझाइने लिखित विवरण हो। यसलाई पढ्ने मान्छे घटनास्थलमा थिएन, त्यसैले उसले प्रतिवेदन पढेरै निर्णय लिन सकोस् भन्ने गरी लेखिन्छ।

निबन्धमा लेखकको विचार मुख्य हुन्छ; प्रतिवेदनमा तथ्य। समाचारले सबैलाई सूचना दिन्छ; प्रतिवेदन कसैले माग गरेकोलाई बुझाइन्छ र प्रायः अन्त्यमा सुझाव पनि हुन्छ। टिप्पणीले निर्णयका लागि प्रस्ताव राख्छ; प्रतिवेदनले त्यो निर्णयका लागि चाहिने विवरण दिन्छ।

प्रतिवेदनका प्रकार

प्रकारके बारेउदाहरण
घटना वा कार्यक्रम प्रतिवेदनएकपटक भएको कार्यक्रम वा घटनावार्षिकोत्सव, खेलकुद सप्ताह, रक्तदान कार्यक्रम, आगलागी
भ्रमण प्रतिवेदनकुनै ठाउँको भ्रमण र त्यहाँबाट सिकेको कुराशैक्षिक भ्रमण, अवलोकन भ्रमण, अध्ययन भ्रमण
स्थलगत अनुगमन प्रतिवेदनकामको स्थलमा गई देखिएको अवस्थाआयोजनाको अनुगमन, विद्यालय निरीक्षण, फिल्ड भिजिट
प्रगति प्रतिवेदनकुनै अवधिमा भएको कामको लेखाजोखामासिक, त्रैमासिक वा वार्षिक प्रगति प्रतिवेदन
छानबिन वा जाँचबुझ प्रतिवेदनउजुरी वा समस्याको खोजी र निष्कर्षछानबिन समितिको प्रतिवेदन
अनुसन्धान वा परियोजना प्रतिवेदनप्रश्न, विधि, तथ्यांक र निष्कर्षपरियोजना कार्य, सर्वेक्षण, इन्टर्नसिप प्रतिवेदन

प्रतिवेदनको ढाँचा: कुन भाग कहाँ आउँछ

  1. 1शीर्षक — प्रतिवेदन केको हो, छोटो र स्पष्ट: "वार्षिकोत्सव कार्यक्रमको प्रतिवेदन"।
  2. 2प्राप्तकर्ता — जसलाई बुझाउने: श्रीमान् प्रधानाध्यापक ज्यू, श्रीमान् प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत ज्यू। कक्षाको उत्तरमा प्रश्नले नमागे यो भाग छोडिन्छ।
  3. 3विषय — एक वाक्यमा।
  4. 4परिचय वा पृष्ठभूमि — के, कहिले, कहाँ, कसको आयोजनामा र किन।
  5. 5उद्देश्य — कार्यक्रम वा भ्रमण किन गरियो; दुई–चार बुँदा।
  6. 6विधि वा प्रक्रिया — भ्रमण, अनुगमन वा सर्वेक्षणमा कसरी जानकारी लिइयो। घटना प्रतिवेदनमा यो भाग प्रायः हुँदैन।
  7. 7मुख्य विवरण वा प्राप्ति — क्रमैसँग के भयो वा के देखियो; अंक, संख्या र नाम सहित।
  8. 8निष्कर्ष — सबै विवरणबाट निस्कने मुख्य कुरा, दुई–तीन वाक्यमा।
  9. 9सुझाव — अबको काम के गर्दा राम्रो हुन्छ; बुँदामा। लेखकको राय आउने एउटै भाग यही हो।
  10. 10प्रतिवेदक र मिति — नाम, पद वा कक्षा, सही, र मिति। समितिको प्रतिवेदनमा सबै सदस्यको नाम र सही।

नमुना १: विद्यालयको वार्षिकोत्सवको प्रतिवेदन

कक्षा ११ र १२ को नेपालीमा प्रायः यस्तै घटना प्रतिवेदन लेख्न दिइन्छ। नमुनाका नाम, मिति र संख्या काल्पनिक हुन्।

वार्षिकोत्सव कार्यक्रमको प्रतिवेदन[कोष्ठक] भित्रको कुरा बदल्नुहोस्, अनि प्रयोग गर्नुहोस्।
श्रीमान् प्रधानाध्यापक ज्यू, उदाहरण माध्यमिक विद्यालय, भक्तपुर। विषय: विद्यालयको ३५ औं वार्षिकोत्सव कार्यक्रमको प्रतिवेदन। १. परिचय उदाहरण माध्यमिक विद्यालयको ३५ औं वार्षिकोत्सव २०८३ माघ १२ गते शुक्रबार बिहान १० बजेदेखि विद्यालयको खेल मैदानमा विद्यालय व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष श्री रामप्रसाद श्रेष्ठको अध्यक्षतामा सम्पन्न भयो। कार्यक्रमका प्रमुख अतिथि नगरपालिकाका प्रमुख थिए। २. उद्देश्य क) विद्यालयको वर्षभरिको उपलब्धि अभिभावक र समुदायसामु राख्नु, ख) उत्कृष्ट विद्यार्थी र शिक्षकलाई सम्मान गर्नु, ग) विद्यार्थीको सांस्कृतिक प्रतिभा प्रस्तुत गर्नु। ३. कार्यक्रमको विवरण कार्यक्रम राष्ट्रिय गानबाट सुरु भयो। प्रधानाध्यापकले विद्यालयको वार्षिक प्रतिवेदन प्रस्तुत गर्नुभयो, जसअनुसार यस वर्ष विद्यालयमा ८४० विद्यार्थी अध्ययनरत छन् र एसईईमा सहभागी ९६ जनामध्ये ९१ जना उत्तीर्ण भए। प्रमुख अतिथिले कक्षा १ देखि १२ सम्मका प्रथम हुने १२ विद्यार्थी र उत्कृष्ट शिक्षकलाई प्रमाणपत्र र पुरस्कार प्रदान गर्नुभयो। विद्यार्थीहरूले लोकनृत्य, नाटक र कविता वाचन प्रस्तुत गरे। करिब ६०० अभिभावक र स्थानीयको उपस्थिति रह्यो। कार्यक्रम दिउँसो ३ बजे अध्यक्षको धन्यवाद ज्ञापनसँगै सम्पन्न भयो। ४. निष्कर्ष कार्यक्रम तोकिएको समयमै सुरु भई अनुशासित रूपमा सम्पन्न भयो। अभिभावकको उपस्थिति गत वर्षभन्दा बढी रह्यो। ५. सुझाव क) अर्को वर्षदेखि अभिभावकका लागि बस्ने ठाउँ र छहारीको व्यवस्था गर्नुपर्ने, ख) सांस्कृतिक कार्यक्रमको समय दुई घण्टाभित्र सीमित गर्नुपर्ने। प्रतिवेदक सुनिता राई कक्षा १२, विद्यार्थी परिषद्को सचिव मिति: २०८३/१०/१४

नमुना २: शैक्षिक भ्रमणको प्रतिवेदन

भ्रमण प्रतिवेदनमा यात्राको दिनचर्याभन्दा त्यहाँ के देखियो र के सिकियो भन्ने कुरा मुख्य हुन्छ। यात्राको विवरण छोटो राख्नुहोस्।

लुम्बिनी शैक्षिक भ्रमणको प्रतिवेदन[कोष्ठक] भित्रको कुरा बदल्नुहोस्, अनि प्रयोग गर्नुहोस्।
श्रीमान् प्रधानाध्यापक ज्यू, उदाहरण माध्यमिक विद्यालय, पोखरा। विषय: कक्षा १० को लुम्बिनी शैक्षिक भ्रमणको प्रतिवेदन। १. पृष्ठभूमि सामाजिक अध्ययन विषयको पाठ्यक्रमअनुसार विद्यालयले कक्षा १० का ४५ विद्यार्थी र ४ शिक्षकको टोलीलाई २०८३ फागुन ५ देखि ७ गतेसम्म रुपन्देहीको लुम्बिनीमा शैक्षिक भ्रमणमा पठाएको थियो। २. उद्देश्य क) गौतम बुद्धको जन्मस्थल र विश्व सम्पदा सूचीमा रहेको क्षेत्रको प्रत्यक्ष अवलोकन गर्नु, ख) पाठ्यपुस्तकमा पढेका ऐतिहासिक र सांस्कृतिक सम्पदाबारे थप जानकारी लिनु। ३. भ्रमणको विधि टोलीले स्थलगत अवलोकन गर्‍यो, स्थानीय गाइडबाट जानकारी लियो र विद्यार्थीहरूले चार समूहमा बाँडिएर टिपोट गरे। ४. अवलोकन गरिएका स्थल र प्राप्त जानकारी क) मायादेवी मन्दिर: बुद्धको जन्मस्थल मानिने स्थानमा रहेको मन्दिर र भित्रको चिह्नित शिला, ख) अशोक स्तम्भ: सम्राट अशोकले लुम्बिनी भ्रमणको सम्झनामा ठड्याएको स्तम्भ र त्यसमा कुँदिएको अभिलेख, ग) पुस्करिणी (पवित्र पोखरी) र विभिन्न देशले बनाएका विहारहरू। ५. निष्कर्ष भ्रमणबाट विद्यार्थीहरूले पाठ्यपुस्तकमा पढेका कुराहरू प्रत्यक्ष देखे र नेपालका सम्पदाको अन्तर्राष्ट्रिय महत्त्व बुझे। भ्रमण तोकिएको तालिकाअनुसार सुरक्षित रूपमा सम्पन्न भयो। ६. सुझाव क) भ्रमणअघि गन्तव्यबारे कक्षामा एक दिनको तयारी कक्षा राख्नुपर्ने, ख) प्रत्येक समूहले भ्रमणपछि आफ्नो टिपोट कक्षामा प्रस्तुत गर्ने व्यवस्था गर्नुपर्ने। प्रतिवेदक समूह नेता: अनिल गुरुङ, कक्षा १० मिति: २०८३/११/१०

नमुना ३: स्थलगत अनुगमनको प्रतिवेदन (कार्यालय वा संस्था)

कार्यालय, नगरपालिका, बैंक वा संस्थामा कर्मचारीले फिल्डमा गएर लेख्ने प्रतिवेदन यस्तो हुन्छ। यसमा देखिएको अवस्था र गर्नुपर्ने काम छुट्टाछुट्टै लेख्नुहोस्, ताकि निर्णय गर्ने व्यक्तिले सिधै सुझाव पढ्न सकोस्।

खानेपानी आयोजनाको स्थलगत अनुगमन प्रतिवेदन[कोष्ठक] भित्रको कुरा बदल्नुहोस्, अनि प्रयोग गर्नुहोस्।
श्रीमान् प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत ज्यू, उदाहरण गाउँपालिका, गाउँकार्यपालिकाको कार्यालय। विषय: वडा नं. ४ को खानेपानी आयोजनाको स्थलगत अनुगमन प्रतिवेदन। १. पृष्ठभूमि कार्यालयको मिति २०८३/०८/१० को निर्णयअनुसार यस अनुगमन टोलीले २०८३ मंसिर १५ गते वडा नं. ४ मा निर्माणाधीन खानेपानी आयोजनाको स्थलगत अनुगमन गर्‍यो। २. अनुगमनको विधि निर्माणस्थलको अवलोकन, उपभोक्ता समितिका पदाधिकारी र स्थानीयसँग छलफल, र सम्झौता तथा खर्चका कागजातको अध्ययन। ३. देखिएको अवस्था क) पानी ट्यांकीको निर्माण सकिएको, पाइप बिछ्याउने काम करिब ७० प्रतिशत पूरा भएको, ख) सम्झौताअनुसार काम सम्पन्न गर्ने मिति २०८३ पुस मसान्त भए पनि बाँकी कामको गतिले त्यो मितिसम्म सकिने सम्भावना कम देखिएको, ग) सार्वजनिक सुनुवाइ र खर्चको सूचना पाटी राखिएको नपाइएको। ४. निष्कर्ष आयोजनाको काम गुणस्तरीय देखिए पनि ढिलो भएको छ र पारदर्शिताका लागि आवश्यक सूचना सार्वजनिक गरिएको छैन। ५. सुझाव क) उपभोक्ता समितिलाई काम सक्ने संशोधित कार्यतालिका पेश गर्न निर्देशन दिनुपर्ने, ख) आयोजनास्थलमा खर्चसहितको सूचना पाटी तुरुन्त राख्न लगाउनुपर्ने, ग) अन्तिम भुक्तानीअघि सार्वजनिक सुनुवाइ गराउनुपर्ने। अनुगमन टोली १. हरि बहादुर कार्की, इन्जिनियर — सही २. कमला अधिकारी, सामाजिक विकास अधिकृत — सही मिति: २०८३/०८/१७

नमुना ४: मासिक प्रगति प्रतिवेदन

प्रगति प्रतिवेदनमा लक्ष्य र प्रगति छेउछाउ राख्दा पढ्न सजिलो हुन्छ। बाँकी कामको कारण पनि लेख्नुहोस्।

क्र.सं.काममासिक लक्ष्यप्रगतिकैफियत
१नयाँ सदस्य दर्ता४० जना३२ जनाचाडपर्वले घरदैलो कार्यक्रम एक हप्ता ढिला
२बचत संकलनरु. ५,००,०००रु. ५,४५,०००लक्ष्यभन्दा बढी
३ऋण असुलीरु. ३,००,०००रु. २,६०,०००३ जनाको किस्ता बाँकी, ताकेता गरिएको
४सदस्य तालिम१ पटक१ पटक२५ जना सहभागी

परीक्षामा प्रतिवेदन लेख्दा

  • प्रश्नले दिएको विवरण नै प्रयोग गर्नुहोस्: ठाउँ, मिति र कार्यक्रम प्रश्नमा दिइएको भए त्यसैअनुसार लेख्नुहोस्; नदिएको भए विश्वासयोग्य विवरण आफैं राख्नुहोस्।
  • शब्द सीमा र अंकभार प्रश्नअनुसार: धेरै अंकको प्रश्नमा उद्देश्य, निष्कर्ष र सुझाव छुट्टाछुट्टै शीर्षकमा लेख्दा परीक्षकले भाग सजिलै देख्छन्।
  • ढाँचा नछुटाउनुहोस्: शीर्षक, विषय, परिचय, विवरण, निष्कर्ष, सुझाव, प्रतिवेदक र मिति — छोटो उत्तरमा पनि यी भाग देखिनुपर्छ।
  • भाषा: तेस्रो पुरुष, भूतकाल, आदरार्थी क्रियापद ("प्रदान गर्नुभयो") र अंकमा संख्या।

परियोजना कार्य वा इन्टर्नसिपको प्रतिवेदन: आवरण पृष्ठ

लामो प्रतिवेदन (परियोजना कार्य, सर्वेक्षण, इन्टर्नसिप) छुट्टै आवरण पृष्ठ (cover page) बाट सुरु हुन्छ: माथि शीर्षक, बीचमा "… को आंशिक आवश्यकता पूरा गर्न प्रस्तुत" भन्ने वाक्य, अनि प्रस्तुतकर्ताको नाम, कक्षा वा रोल नम्बर, विद्यालय वा क्याम्पस, र तल "प्रस्तुत गरिएको: …" र मिति। त्यसपछि कृतज्ञता, विषयसूची, अनि माथिको ढाँचाअनुसार अध्याय आउँछन्।

अंग्रेजीमा इन्टर्नसिप प्रतिवेदन लेख्दै हुनुहुन्छ भने internship report format मा अध्यायसहितको ढाँचा छ।

प्रतिवेदन लेख्दा हुने सामान्य गल्ती

  • निबन्धजस्तो भावनात्मक भाषा: "अविस्मरणीय दिन", "मन छुने कार्यक्रम"।
  • मिति, ठाउँ, संख्या वा जिम्मेवार व्यक्तिको नाम नलेख्नु — प्रतिवेदनको आधार नै यिनै हुन्।
  • निष्कर्ष र सुझाव मिसाउनु: निष्कर्षमा के भयो, सुझावमा के गर्ने।
  • अन्त्यमा प्रतिवेदकको नाम, पद र मिति छुटाउनु।
  • कार्यालयको प्रतिवेदनमा देखेको कुरा प्रमाणबिना लेख्नु: फोटो, कागजात वा भेटिएको व्यक्तिको नाम उल्लेख गर्नुहोस्।

बारम्बार सोधिने प्रश्न

प्रतिवेदन भनेको के हो?

कुनै घटना, कार्यक्रम, भ्रमण वा कामको तथ्यलाई क्रमबद्ध गरी सम्बन्धित व्यक्ति वा निकायलाई बुझाइने लिखित विवरण। यसमा के भयो, कसरी भयो, निष्कर्ष र अबको सुझाव हुन्छ।

प्रतिवेदनका मुख्य भाग कति र कुन कुन हुन्?

सामान्यतया शीर्षक, प्राप्तकर्ता, विषय, परिचय वा पृष्ठभूमि, उद्देश्य, विधि, मुख्य विवरण, निष्कर्ष, सुझाव, र प्रतिवेदकको नाम, पद, सही र मिति। छोटो घटना प्रतिवेदनमा विधि र उद्देश्य छोटकरीमा वा परिचयभित्रै लेखिन्छन्।

प्रतिवेदन र समाचारमा के फरक छ?

समाचार सबैका लागि हो र सबैभन्दा नयाँ वा महत्त्वपूर्ण कुरा पहिले राख्छ। प्रतिवेदन माग गर्ने व्यक्ति वा निकायलाई बुझाइन्छ, घटनाक्रम क्रमैसँग राख्छ र अन्त्यमा निष्कर्ष र सुझाव दिन्छ।

शैक्षिक भ्रमणको प्रतिवेदन कसरी लेख्ने?

पृष्ठभूमि (कुन कक्षा, कति जना, कहाँ, कहिले), उद्देश्य, भ्रमणको विधि, अवलोकन गरिएका स्थल र प्राप्त जानकारी, निष्कर्ष र सुझाव लेख्नुहोस्। यात्राको विवरण छोटो र सिकेको कुरा लामो राख्नुहोस्।

प्रतिवेदन कुन पुरुष र कालमा लेखिन्छ?

तेस्रो पुरुष र भूतकालमा: "कार्यक्रम सम्पन्न भयो", "टोलीले अवलोकन गर्‍यो"। सुझाव मात्र भविष्यतर्फ लेखिन्छ: "… गर्नुपर्ने"।

What is pratibedan in English?

Pratibedan (प्रतिवेदन) means a report: a factual, ordered account of an event, visit or piece of work, given to the person or office that asked for it, ending with conclusions and recommendations.

यस विषयमा

पत्र र निवेदन

जागिर र कार्यालयले माग्ने पत्रका ढाँचा र बनाउने टुल, नेपाली र अंग्रेजीमा।

आवेदन

कार्यालयमा

अरू पनि पढ्नुहोस्

निःशुल्क CV बनाउनुहोस्