छोटो उत्तर
बैना कागजमा यी कुरा स्पष्ट लेखिनुपर्छ: जग्गा कुन हो — कित्ता नम्बर, क्षेत्रफल, वडा र चारकिल्ला सहित; कति अग्रिम दिइयो र कति बाँकी; राजिनामा कहिलेसम्म गर्ने; दुवै पक्षमध्ये कोही पछि हट्दा के हुने; कर र दस्तुर कसले तिर्ने; र साक्षीको नाम तथा नागरिकता नम्बर।
बैना भनेको राजिनामा हुनुअघि गरिने अग्रिम भुक्तानीको सम्झौता हो। नेपालमा जग्गा किनबेचसम्बन्धी धेरै विवाद यही चरणमा सुरु हुन्छ — रकम दिइसकिएको हुन्छ तर कागज अस्पष्ट हुन्छ।
यस पृष्ठमा
जग्गा कुन हो — नक्सा नम्बरसहित
ठाउँको नाम लेखेर पुग्दैन। कित्ता नम्बर, क्षेत्रफल (रोपनी-आना वा बिघा-कट्ठा), वडा र चारकिल्ला स्पष्ट लेखिनुपर्छ।
लालपुर्जामा जे लेखिएको छ, त्यही सारेर लेख्नुहोस् — आफ्नो सम्झनाबाट लेख्दा फरक पर्न सक्छ, र फरक परेको कागज पछि काम लाग्दैन।
कति अग्रिम, कति बाँकी
कुल मूल्य, आज दिइएको बैना रकम, र बाँकी रकम — तीनवटै अंक र अक्षर दुवैमा लेख्नुहोस्।
बाँकी रकम कहिले र कसरी तिरिने पनि लेख्नुहोस्। बैंक मार्फत तिर्ने भए त्यही लेख्दा पछि प्रमाण हुन्छ।
राजिनामा कहिलेसम्म
यो बैनाको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण लाइन हो। कुन मितिभित्र मालपोत कार्यालयमा गएर राजिनामा पारित गर्ने भन्ने निश्चित मिति लेख्नुहोस्।
"चाँडै" वा "मिलेसम्म" भन्ने शब्द बैनामा राख्नु भनेको सम्झौता नहुनु बराबर हो।
पछि हट्दा के हुने — यो नछुटाउनुहोस्
बैना लेख्दा मानिसहरूले सबैभन्दा बढी छुटाउने कुरा यही हो, र विवाद हुँदा सबैभन्दा बढी खोजिने पनि यही।
सामान्य चलन यस्तो हुन्छ: किन्नेले पछि हटे बैना रकम जफत हुन्छ, र बेच्नेले पछि हटे बैना रकम दोब्बर फिर्ता गर्नुपर्छ। तपाईंहरूको सहमति यसभन्दा फरक भए त्यही लेख्नुहोस् — तर केही न केही लेखिएकै हुनुपर्छ।
कर र दस्तुर कसले तिर्ने
मालपोत दस्तुर, पुँजीगत लाभकर र लेखनदासको शुल्क — कसले तिर्ने भनी लेख्नुहोस्। राजिनामाको दिन यो कुरा उठ्यो भने काम रोकिन्छ।
साक्षी राख्नुहोस्
दुई जना साक्षीको नाम, ठेगाना, नागरिकता नम्बर र सहीछाप राख्नुहोस्। बैना कानुनी रूपमा साक्षीबिना पनि रहन्छ, तर विवाद अदालतसम्म पुगे साक्षी भएको कागज धेरै बलियो हुन्छ।
बारम्बार सोधिने प्रश्न
बैना कागज दर्ता गर्नुपर्छ?
बैना सामान्यतया दुवै पक्षबीचको लिखित सम्झौता हो र मालपोतमा दर्ता गरिँदैन — दर्ता हुने भनेको राजिनामा हो। तर ठूलो रकम भए वकिलमार्फत गर्दा वा नोटरी गराउँदा सुरक्षित हुन्छ।
बैना रकम कति दिने चलन छ?
निश्चित नियम छैन। कुल मूल्यको १० देखि ३० प्रतिशतसम्म सामान्य चलन हो, तर यो दुवै पक्षको सहमतिमा भर पर्छ। जति दिए पनि रसिद वा बैना कागजमा लेखिएकै हुनुपर्छ।
लालपुर्जा हेर्नु जरुरी छ?
अत्यन्त जरुरी। बैना दिनुअघि लालपुर्जा, तिरो तिरेको रसिद र मालपोतको धनी दर्ता प्रमाणपत्र हेर्नुहोस्, र जग्गा धितोमा छ कि छैन बुझ्नुहोस्। रकम दिइसकेपछि थाहा पाउनु ढिलो हुन्छ।
यस विषयमा
सम्झौता र कानुनी कागज
घर, जग्गा, सवारी, ऋण वा व्यवसायका सम्झौताका ढाँचा, र सँगै चाहिने कागज।
Agreement papers in Nepal — पूरा विषय एकै ठाउँमा
सम्झौता
- House rent agreement (घर बहाल)
- घर बहाल सम्झौता कसरी लेख्ने
- घर बहाल कर
- Land sale agreement (बैना)
- बैना कसरी लेख्ने
- जग्गा पास खर्च
- Land lease (जग्गा भाडा)
- Vehicle sale agreement
- नामसारी
- Loan agreement (तमसुक)
- House construction contract
- Partnership agreement
- Employment contract (करार)
कानुनी कागज




