घर बहाल सम्झौता कसरी लेख्ने

दुवै पक्ष स्पष्ट चिनिनुपर्छ

नाम मात्र लेखेर पुग्दैन। विवाद परेमा कागजले को हो भनी छुट्याउन सक्नुपर्छ, र त्यसका लागि नागरिकता नम्बर र फोन नम्बर दुवै चाहिन्छ।

• घरधनी — पूरा नाम, ठेगाना, नागरिकता नं., फोन।
• बहालवाला — पूरा नाम, स्थायी ठेगाना, नागरिकता नं., फोन।
• साक्षी — दुई जना, नाम र नागरिकता नं. सहित। अनिवार्य होइन, तर भएमा कागज धेरै बलियो हुन्छ।

कोठा कुन हो, स्पष्ट लेख्नुहोस्

"दोस्रो तल्ला" भन्ने लेखाइले पछि प्रश्न उठाउँछ। कति कोठा, कुन तल्ला, बाथरुम साझा हो कि छुट्टै, पार्किङ छ कि छैन — यी सबै लेखिनुपर्छ।

पानीको ट्यांकी, छत प्रयोग गर्न पाइने कि नपाइने जस्ता कुरा पनि यहीँ लेख्दा राम्रो। यी सानो देखिने कुरा हुन्, तर बहालवाला र घरधनीबीचको अधिकांश झगडा यिनैबाट सुरु हुन्छ।

भाडा अंक र अक्षर दुवैमा

रकम अंकमा मात्र लेखिएको कागजमा पछि थप्न सजिलो हुन्छ। अक्षरमा पनि लेखेपछि त्यो सम्भावना हट्छ — यो सानो बानी हो, तर यसैले धेरै विवाद रोकेको छ।

कति गते तिर्ने पनि लेख्नुहोस्। "महिनाको सुरुमा" भन्दा "हरेक महिनाको ५ गतेभित्र" स्पष्ट हुन्छ।

धरौटी — कहिले र कति फिर्ता

नेपालमा प्रायः एक देखि तीन महिनाको भाडा बराबर धरौटी लिइन्छ। तर कति लिइयो भन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा हो — कहिले, र कति काटेर फिर्ता हुन्छ।

कागजमा यसो लेख्नुहोस्: कोठा खाली गरेको कति दिनभित्र फिर्ता हुने, र के के कारणले मात्र काट्न पाइने। सामान्य टुटफुट (साधारण घिसाइ) का लागि काट्न नपाइने भनेर लेखिदिँदा बहालवालालाई सुरक्षा हुन्छ, र घरधनीलाई पनि पछि आरोप लाग्दैन।

सूचना अवधि — ३५ दिन नेपालमा चलनचल्तीको हो

कोठा छोड्नुअघि वा खाली गर्न भन्नुअघि कति दिनको सूचना दिनुपर्ने भन्ने कुरा लेखिएन भने पछि दुवैलाई मर्का पर्छ। नेपालमा ३५ दिन सामान्य चलन हो, तर तपाईंहरूले सहमति गरेको जुनसुकै अवधि लेख्न सकिन्छ — लेखिएकै हुनुपर्छ।

लिखित सूचना भनी लेख्नुहोस्। फोनमा भनेको कुरा पछि प्रमाणित गर्न सकिँदैन।

बिजुली, पानी र मर्मत कसको जिम्मा

यो खण्ड नभएको सम्झौता अधुरो हो। बिजुली, पानी, इन्टरनेट, फोहोर — कुन कसले तिर्ने, मिटर छुट्टै छ कि साझा, यी लेख्नुहोस्।

मर्मतमा सामान्य नियम यस्तो हुन्छ: संरचनात्मक मर्मत (छत चुहिनु, पर्खाल चर्किनु) घरधनीको, र दैनिक प्रयोगबाट बिग्रेको (धारा, स्विच, ढोकाको ह्यान्डल) बहालवालाको। यो नियम कागजमा लेखिदिँदा पछि तर्क गर्नु पर्दैन।